Zerówka to nie egzamin. Czym naprawdę jest gotowość szkolna?

Rozpoczęcie nauki w szkole podstawowej to jeden z ważniejszych etapów w życiu dziecka i całej rodziny. Zanim jednak przedszkolak przekroczy próg szkoły, warto sprawdzić jego gotowość szkolną, czyli czy jest przygotowany do nowych obowiązków, sytuacji społecznych oraz samodzielnego funkcjonowania w grupie. Informacja o gotowości szkolnej nie jest oceną, która jest efektem egzaminu czy sprawdzianu. To przede wszystkim zapis obserwacji jego rozwoju i zdobytych umiejętności. Dzięki niej nauczyciel może określić, jak dziecko radzi sobie w różnych obszarach oraz które kompetencje rozwijają się prawidłowo, a którym warto poświęcić jeszcze więcej uwagi, skupiając się na indywidualnym podejściu do każdego dziecka.

Gotowość szkolna obejmuje wiele umiejętności potrzebnych dziecku do rozpoczęcia nauki w klasie pierwszej szkoły podstawowej. Nie chodzi wyłącznie o znajomość liter, cyfr czy umiejętność liczenia. Równie istotna jest dojrzałość emocjonalna, społeczna, fizyczna oraz poznawcza.

Przygotowując dziecko do nauki szkolnej, nauczyciele w naszym przedszkolu w poszczególnych sferach funkcjonowania dziecka zwracają uwagę na:

• Dojrzałość emocjonalną – radzenie sobie z emocjami, pokonywanie trudności, czekanie na swoją kolej oraz reagowania na sytuacje, w których coś nie przebiega zgodnie z jego oczekiwaniami.
• Dojrzałość społeczną – umiejętność funkcjonowania w grupie, współpracy z innymi dziećmi i respektowania ustalonych zasad.
• Dojrzałość fizyczną (rozwój motoryczny) –sprawność ruchową dziecka, koordynację wzrokowo-ruchową, sprawność manualną, przygotowanie do nauki pisania (sposób posługiwania się kredką i ołówkiem, wykonywanie prac plastycznych, rysowanie, wycinanie czy odwzorowywanie prostych kształtów).
• Dojrzałość poznawczą – skupianie uwagi na wykonywanym zadaniu, słuchanie poleceń i ich samodzielnie realizować umiejętności związane z komunikowaniem własnych potrzeb, wypowiadaniem się, rozumieniem pytań oraz prowadzeniem rozmowy.

Nauczyciel obserwuje między innymi, czy dziecko potrafi skupić uwagę na wykonywanym zadaniu, słucha poleceń i stara się je samodzielnie realizować. Ważne są również umiejętności związane z komunikowaniem własnych potrzeb, wypowiadaniem się, rozumieniem pytań oraz prowadzeniem rozmowy.

Istotnym elementem jest także rozwój emocjonalny.

Pierwszym ważnym etapem jest określenie wstępnej gotowości szkolnej, którew naszej zerówce jest przygotowywane w październiku. Jest to czas, w którym przyglądamy się aktualnym umiejętnościom każdego dziecka i określamy jego mocne strony oraz obszary wymagające dalszego wspierania. Określenie wstępnej gotowości szkolnej stanowi dla nas punkt wyjścia dla proces planowania pracy z dzieckiem w kolejnych miesiącach. Nauczyciel może dzięki temu lepiej dopasować ćwiczenia, zabawy i zadania do indywidualnych potrzeb przedszkolaka.

Ocena wstępnej gotowości szkolnej pozwala nam spojrzeć na dziecko całościowo. Nie służy porównywaniu dzieci między sobą, ale lepszemu poznaniu ich aktualnego poziomu rozwoju.

Indywidualne podejście jest bardzo ważne w Przedszkolu Niepublicznym Akademia Wesołych Przedszkolaków, ponieważ każde dziecko rozwija się w swoim tempie i może mieć inne doświadczenia, zainteresowania oraz potrzeby. Jedno dziecko może bardzo dobrze radzić sobie z zadaniami matematycznymi, ale potrzebować dodatkowego wsparcia w zakresie koncentracji. Inne może swobodnie wypowiadać się i współpracować z rówieśnikami, a jednocześnie wymagać większej liczby ćwiczeń przygotowujących rękę do pisania.

Podczas indywidualnych spotkań z nauczycielem przedszkolak ma możliwość spokojnego wykonywania zadań bez presji związanej z obecnością całej grupy. Możemy wtedy dokładniej obserwować sposób pracy dziecka. Liczy się nie tylko końcowy efekt, ale również to, jak dziecko dochodzi do rozwiązania. Czy rozumie polecenie? Czy potrafi samodzielnie rozpocząć zadanie? Czy w przypadku trudności próbuje znaleźć rozwiązanie, czy szybko się zniechęca? Czy potrafi poprosić o pomoc? Takie informacje są bardzo cenne w ocenie dojrzałości szkolnej.

Indywidualna forma pracy daje dziecku poczucie bezpieczeństwa.

Przedszkolak może skupić się na zadaniu, zadawać pytania i pokazać swoje rzeczywiste umiejętności. Nauczyciel natomiast ma możliwość dostosowania sposobu komunikowania poleceń do możliwości konkretnego dziecka.

W okresie od lutego do marca przygotowujemy informację o końcowej gotowości szkolnej w okresie od lutego do marca. Jest to ważny czas podsumowywania naszej wielomiesięcznej pracy z dzieckiem. Ponownie analizujemy poszczególne obszary rozwoju oraz sprawdzamy, jakie postępy dokonały się od jesiennej obserwacji i które umiejętności udało się rozwinąć. Porównanie wstępnej i końcowej diagnozy gotowości szkolnej pozwala nam zobaczyć dynamikę rozwoju dziecka.

Końcowa diagnoza ma również znaczenie praktyczne. Dzięki niej można wskazać, nad czym warto jeszcze pracować przed rozpoczęciem nauki w szkole. Ostatnie miesiące pobytu w zerówce mogą być dzięki temu dobrze wykorzystane na wzmacnianie konkretnych kompetencji. Nie oznacza to jednak, że dziecko musi być perfekcyjne we wszystkich obszarach.

Gotowość szkolna jest oceną stopnia przygotowania dziecka do podjęcia nowych wyzwań, a nie poszukiwaniem jego braków.

Każdy przedszkolak ma swoje mocne strony i obszary, które rozwijają się wolniej.

Informacja dotycząca gotowości szkolnej pozwala lepiej poznać funkcjonowanie dziecka w środowisku przedszkolnym i dowiedzieć się, jak radzi sobie ono z zadaniami, relacjami z rówieśnikami czy sytuacjami wymagającymi samodzielności. Rodzic otrzymuje dzięki temu wskazówki, w jaki sposób może wspierać dziecko także w domu. Czasami będą to proste codzienne czynności, takie jak zachęcanie do samodzielnego ubierania się, porządkowania swoich rzeczy, wykonywania prostych obowiązków czy planowania kolejnych działań. Innym razem pomocne mogą być zabawy rozwijające pamięć, koncentrację, sprawność manualną, słownictwo czy umiejętności matematyczne. Najważniejsze jest, aby przygotowanie do szkoły nie kojarzyło się dziecku wyłącznie z nauką przy biurku.

Dzieci uczą się także poprzez zabawę, rozmowę, ruch, doświadczenia i codzienne sytuacje.

Przedszkolna zerówka pełni niezwykle ważną funkcję w przygotowaniu dziecka do rozpoczęcia edukacji szkolnej.

To właśnie tutaj dziecko ma możliwość rozwijania samodzielności, nawiązywania relacji, uczenia się współpracy oraz stopniowego przyzwyczajania się do wykonywania zadań zgodnie z określonymi zasadami.

W Przedszkolu Niepublicznym Akademia Wesołych Przedszkolaków w Lublinie określenie gotowości szkolnej jest elementem indywidualnej pracy nauczyciela z dzieckiem. Wstępna ocena gotowości szkolnej jest przygotowywana w październiku, natomiast końcowa powstaje w okresie od lutego do marca. Pozwala to obserwować rozwój dziecka w ciągu roku szkolnego i uwzględnić jego indywidualne postępy.

Informację o gotowości szkolnej wychowawca grupy przekazuje rodzicom. Dzięki temu rodzice mają możliwość zapoznania się z  obserwacjami dotyczącymi rozwoju swojego dziecka i przygotowania dziecka do kolejnego etapu edukacji.

Informacja o gotowości szkolnej jest przede wszystkim narzędziem, które pomaga dorosłym lepiej zrozumieć potrzeby dziecka. Jej wartością nie jest wystawiony dokument, lecz obserwacja, której jest efektem, rozmowa oraz wspieranie dziecka w jego rozwoju. Przejście z przedszkola do szkoły jest dla dziecka dużą zmianą. Nowe miejsce, nowi nauczyciele i koledzy, nowe obowiązki i zasady mogą być źródłem zarówno ekscytacji, jak i niepokoju. Dlatego tak ważne jest, aby przygotowanie do szkoły odbywało się stopniowo i z uwzględnieniem indywidualnych możliwości każdego przedszkolaka.

Określenie wstępnej gotowości szkolnej jest dla nauczyciela punktem wyjścia, natomiast końcowa diagnoza gotowości szkolnej pozwala podsumować drogę, którą dziecko przeszło w ciągu danego roku szkolnego oraz minionych lat. Oba etapy tworzą spójną całość i pomagają odpowiedzieć na najważniejsze pytanie, które zadają sobie wychowawcy grup przedszkolnych, czyli jak najlepiej przygotować dziecko do rozpoczęcia szkolnej przygody.

Dobrze przeprowadzona obserwacja, indywidualna praca nauczyciela oraz współpraca z rodzicami pozwalają stworzyć dziecku najlepsze warunki do rozwoju.

Celem przygotowania przedszkolnego nie jest bowiem to, aby każdy sześciolatek posiadał dokładnie taki sam zestaw umiejętności.

Najważniejsze jest, aby dziecko wkraczało w kolejny etap edukacji z poczuciem bezpieczeństwa, wiarą we własne możliwości i gotowością do podejmowania nowych wyzwań.